Askok gogoratuko duzuenez, gure ikerketa 2020ko udan hasi zen. Espainia, Europako turismoaren bultzatzaile nagusia, hilabeteetako konfinamenduaren ondoren milaka herritar hartzeko prestatzen ari zen. Garai hartan, kezka gailurrean zegoen: nola kontrolatu genezakeen birusaren sarrera azkar eta masiboa mugetan, aireportuetan eta turismo-helmugetan?

Denok dakigu txakurrak detektatzaile bikainak direla, eta horregatik erabili ziren hasieratik. Hala ere, hasierako faseetan prestakuntza, pazienteek eramandako maskarak erabiliz oinarritu zen, eta horrek bi arrisku nagusi zituen:

• Biosegurtasuna: Ez genuen ziur jakin arnasean botatako aireak edo listuak txakur-gidaria edo txakurrak kutsa zezakeenik.
• Positibo/negatibo faltsuak: Maskaren bidez, txakurrak kutsatutako pertsonaren usain berezia (bere dieta, adina, generoa, arraza edo lurrina) memorizatu zezakeen birusaren usain komunaren ordez, detekzioaren unibertsaltasuna murriztuz.

Txakur-gidari profesionalek era seguruan eta eraginkortasunez entrenatzeko tresna errealak behar zituztela ikusita, erronka bat jarri genion geure buruari: gizakien COVID-19aren usaina “harrapatu” dezakegu txakurrak %100ean seguru eta eraginkor entrenatzeko?

📊 Usaimenaren atzean dagoen zorroztasun zientifikoa

Atzo, Chemosensors aldizkarian argitaratu genuen “Untargeted Metabolomics and Multivariate Data Processing to Reveal SARS-CoV-2 Specific VOCs for Canine Biodetection” izenburuko gure ikerketa.

Gure ikertzaileen, bereziki Eider Larrañaga eta Diego Pardina, parte-hartzeari esker, lortu dugu birusaren sinadura hegazkorra deszifratzea izerdiko laginetan.

Helburu zehatzik gabeko metabolomika eta machine learning ereduak aplikatu ditugu ereduak aurkitzeko. Lan honek oinarri zientifikoa eskaintzen dio txakurrek modu naturalean detektatzen dutenari; azkenean badakigu zer lotzen duten txakurrek COVID-19aren detekzioarekin.

• Biomarkatzaileen identifikazioa: gizakiaren gorputzak isuritako ehunka konposaturen artean, 6 konposatu organiko hegazkor (VOC) gako identifikatu ditugu, positibo diren pertsonetan etengabe agertzen direnak.
• Unibertsaltasuna: markatzaile hauek agertzen dira adinari, generoari edo birusaren aldaerari erreparatu gabe.
• Zehaztasuna: ereduak %89ko espezifikoa lortu zuen, isolatu dugun “usain bereizgarria” egokia dela egiaztatuz.

🐕 Zer esan nahi du honek K9 munduarentzat?

Honek esan nahi du ez dugula arriskutsuak edo banako biologia-laginik gehiago behar. Biomarkatzaile zehatz hauek identifikatuta, Auziker-en entrenamendu-gailu unibertsalak sortu ditzakegu.

Txakurrak modu seguruan ikasten du COVID-19aren “usain bereizgarria”, baheketa masiboetarako askoz ere biosentsore selektiboagoa eta fidagarriagoa bihurtez. Usainak ez dauka solido kantitatearekin menpekotasuna, airera zenbat molekula igarotzen diren eta txakuarren usaimen-errezeptoreekin nola interakzionatzen duten baizik.

Nahiago nuke amu horiek pandemia honetarako inoiz gehiago beharrezkoak ez izatea, baina lan horrek lan-metodologia iraultzaile bat ireki digu, eta horri esker, Hilotz bezalako amuak prestatu ahal izan ditugu lehen usteltze-estadioetan gorpuak detektatzeko. Paper hau gure konpromisoaren emaitza da: etorkizuneko mehatxu biologikoen aurrean K9 entrenamendu-amuak fabrikatzeko oinarri zientifikoa izatea.