Askotan, txakurren entrenamendu-kit bat erosten edo osatzen dugunean, gure arreta guztia amuari jartzen diogu. Noski, selektiboa, segurua eta usain erreal bat erreplikatzen duena izatea nahi dugu. Hala ere, kit-ean beste elementu gako batzuk daude, askotan kontuan hartu gabe geratzen direnak eta erakargarriaren beraren bezain garrantzitsuak izan daitezkeenak. Zehazki, osagai horiek erabilera egokia errazten dute eta zure txakurraren entrenamendutik ahalik eta gehien ateratzen laguntzen dute.

Txakur-heziketarako gailu bat erosten duzunean, ezinbestekoa da saltzaileari produktuari buruzko informazio zehatza eskatzea, erosten ari zarela egokia dena ziurtatzeko. Hona hemen falta egin behar ez duten elementu gako batzuk.

• Prestakuntza-amuaren kromatograma:

Kromatograma bat eskatzea ez da formalitate hutsa; ezinbestekoa da. Analisi honek gailua egiaztatzeko aukera ematen digu: substantzia benetakoa ahal du barnean, edo konposatu antzekoak soilik? Degradaziorik egon ahal da? Seinale kimikoak benetako analitoarekin alderatuta, txakurraren prestakuntza zehatza dela ziurtatzen dugu. Gardentasunik gabe, ezinezkoa da ziurtatzea animalia benetako usain-profil batekin ari den.

1. Irudia: Amuaren kromatograma baten irudikapena.

Kontuan hartu behar da badaudela kasu batzuk non substantzia errealak ez duen konposatu lurrunkorik; ondorioz, horiek ez dira agertuko kromatografian eta txakurrak ez du hautemateko aukerarik izango. Egoera horietan, amuaren ezaugarri diren konposatuak helburu molekularen degradazio-produktuekin bat etor daitezke, hain zuzen ere, txakurrak analito errealaren aurrez aurre dagoenean topatuko dituen konposatu berberak.

• Zuriaren kromatograma:

Ez da nahikoa prestakuntza-gailua aztertzea; funtsezkoa da gailuaren kromatogramarekin alderatzeko zuri-kromatograma bat izatea. “Zuria” esaten dugunean, amuaren eramale inerteaz ari gara, hau da, prestakuntza-amua sortzeko prozesuan erabilitako molekulak gehitzen zaizkion materialaz. Helburua? Zuriak ez duela helburu-substantzia baina gainerako konposatu laguntzaileak badituela egiaztatzea.

Aldaraketa hau bi arrazoi estrategikoengatik funtsezkoa da:

• Gailuak egonkortzaileak erabiltzen baditu, zurian agertuko dira. Teorian, horrek aukera ematen du txakurrari “irakasteko” konposatu horiek ez direla helburua. Hala ere, kontuz! Bi gailuak bereizteak gehiegizko erronka kognitiboa ekar dezake, eta entrenamenduaren aurrerapena zaildu egin dezake, lagundu beharrean.
• Garraiatzaile fisiko baten kasuan, zuri-kromatogramak detektatuko du konposatu osagarriak askatzen dituen ala ez. ‘Seinale gehigarri’ horiek usain-konoa kutsatu eta txakurraren detekzio-gaitasuna okertu dezakete, fidelitatea guztiz aldatuz.

2. Irudia: Amuaren kromatograma vs zuriaren kromatograma irudikapena.

• Gailuaren segurtasun-datu orria:

Segurtasun-datu orria (SDS) dokumentu tekniko funtsezkoa da, substantzia kimiko baten edo nahasketa baten osaketa, arriskuak, manipulazioa, biltegiratzea eta larrialdi-neurriak xehetasunez jasotzen dituena. Gailuaren segurtasun-datu orria eskatzea gomendagarria da, eta bi punturi arreta berezia jartzea:

• Gutxienez, gailuaren kromatograman ikusten ditugun osagai berak adierazi behar genituzke konposizio-zerrendan. Kasu batzuetan, gailuan dauden konposatu ez-lurrunkorrekin lotutako osagai gehiago aurkitu ditzakegu. Garrantzitsua da konposatu horiek kontrolatuta izatea, arriskuak kontuan hartzeko.
• Arriskuak identifikatzean, ziurtatu behar dugu ez daudela edo, gehienez ere, gutxienekoak direla. Gainera, Europar Batasuneko araudia denean, funtsezkoa da dagozkion piktogramak berrikustea. Segurtasun-fitxan piktogramari lotuta ez dauden arriskuak agertzen badira, adi egon behar dugu: arrisku orori dagokion piktograma erantsi behar zaio, eta fitxan behar bezala deskribatuta egon behar du.

3. Irudia: Segurtasun-fitxetan aurki ditzakegun piktogramak.

• Txakurrekin egindako proba-emaitzak:

Kimikak ematen digu oinarria, baina txakurren jokaerak ematen digu errealitatea. Ez da nahikoa gailua “kimikoki zuzena” izatea; operatiboki eraginkorra izan behar du. Hori dela eta, ezinbestekoa da dagoeneko entrenatuta dauden txakurrekin egindako proba dokumentatuen emaitzak eskatzea. Txosten horiek ez dira hautazkoak, amuek izan behar duten beharrezko baliozkotzea da.

• Errendimendua eta arintasuna: Nola eragiten dio gailuak txakurraren portaerari? Begiratu behar dugu bilaketa sendoa den edo gailuak markaketaren intentsitatean zalantzak edo aldaketak sortzen dituen.
• Detekzio muga: Binomioak xede-substantzia lokalizatzeko duen benetako gaitasuna, gailu espezifiko hori hainbat agertokitan erabiliz.
• Errore tasa: Funtsezkoa da txostena zintzoa izatea eta positibo faltsuen (interferentziak) edo negatibo faltsuen (detekzio falta) edozein intzidentzia dokumentatzea.

4. Irudia: Dagoeneko entrenatuta dauden txakurrekin lortutako emaitzen adibide argigarria.

• Gailuaren bizitza erabilgarriari buruzko azterketa:

Funtsezkoa da jakitea zenbat denboraz den eraginkorra gailua, ireki ondoren. Horrek eragin zuzena izan dezake txakurraren entrenamenduko errendimenduan; izan ere, gailuak bere balio-bizitza gainditu badu, baliteke usain-konoa substantzia errealaren adierazgarria ez izatea. Hori jakitea garrantzitsua da gailua ireki ondoren zenbat denboraz erabili ahal izango den jakiteko.

5. Irudia: Gailuaren bizitza baliagarriaren zinetika-azterketaren irudikapena.

• Gailuaren kontserbazio-denborari buruzko azterketa:

Garrantzitsua da jakitea zenbat denboran gorde daitekeen gailua eraginkortasuna galdu gabe, eta zer baldintzatan. Kontserbazio-denbora egoki batek bermatzen du, biltegiratze-denbora baten ondoren ere, gailuak bere propietateei eutsiko diela eta benetako substantziaren usain-kono adierazgarri bat emango duela entrenamendurako erabiltzen denean. Hau gakoa da gailuaren fidagarritasuna epe luzera ziurtatzeko. Adibidez, 6. irudikoa bezalako azterketa bati erreparatuz gero, ondoriozta dezakegu izozkailuan (-18ºC) biltegiratzeak aukera ematen digula amuak ezin hobeto kontserbatzeko, eta egonkor mantentzen direla 24 hilabetez geroztik.

6. Irudia: Gailuaren kontserbazio-denboraren azterketaren adibide baten adierazpena.

Laburbilduz, entrenamendurako amu bat aukeratzean, ziurtatu behar dugu kita benetan eraginkorra dela bilatzen dugun entrenamendurako. Horrek esan nahi du haren osagaiak zehatz-mehatz ezagutu behar direla, izan dezakeen edozein arrisku ebaluatu behar dela eta behar bezala kontrolatu behar dela haren erabilera eta kontserbazioa, emaitzarik onenak lortzeko.